(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 157

॥ శ్రీః ॥
7.157. అధ్యాయః 157
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
సాత్యకినా సోమదత్తపరాజయః॥ 1 ॥ అశ్వత్థామఘటోత్కచయుద్ధమశ్వత్థామపరాక్రమశ్చ॥ 2 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 7-157-0x(4681)(51905)
ప్రాయోపవిష్టే తు హతే పుత్రే సాత్యకినా తదా।
సోమదత్తో భృశం క్రుద్ధః సాత్యకిం వాక్యమబ్రవీత్॥ 7-157-1(51906)
క్షత్రధర్మః పరో దృష్టో యస్తు దేవైర్మహాత్మభిః।
తం త్వం సాత్వత సంతజ్య దస్యుధర్మే కథం రతః॥ 7-157-2(51907)
పరాఙ్ముఖాయ దీనాయ న్యస్తశస్త్రాయ యాచతే।
క్షత్రధర్మరతః ప్రాజ్ఞః కథం ను ప్రహరేద్రణే॥ 7-157-3(51908)
ద్వావేవ కిల వృష్ణీనాం తత్ర ఖ్యాతౌ మహారథౌ।
ప్రద్యుంనశ్చ మహాబాహుస్త్వం చైవ యుధి సాత్వత॥ 7-157-4(51909)
కథం ప్రాయోపవిష్టాయ పార్థేన చ్ఛిన్నబాహవే।
నృశంసం బత దీనం చ తాదృశం కృతవానసి॥ 7-157-5(51910)
కర్మమస్తస్య దుర్వృత్త ఫలం ప్రాప్నుహి సంయుగే।
అద్య ఛేత్స్యామి తే మూఢ శిరో విక్రంయ పత్రిణా॥ 7-157-6(51911)
శపే సాత్వత పుత్రాభ్యామిష్టేన సుకృతేన చ।
అనతీతామిమాం రాత్రిం యది త్వాం వీరమానినం॥ 7-157-7(51912)
అరక్ష్యమాణం పార్థేన జిష్ణునా ససుతానుజం।
న హన్యాం నరకే ఘోరే పతేయం వృష్ణిపాంసన॥ 7-157-8(51913)
ఏవముక్త్వా సుసంక్రుద్ధః సోమదత్తో మహాబలః।
దధ్మౌ శంఖం చ తారేణ సింహనాదం ననాద చ॥ 7-157-9(51914)
తతః కమలపత్రాక్షః సింహదంష్ట్రో దురాసదః।
సాత్యకిర్భృశసంక్రుద్ధః సోమదత్తమథాబ్రవీత్॥ 7-157-10(51915)
కౌరవేయ న మే త్రాసః కథంచిదపి విద్యతే।
త్వయా సార్ధమథాన్యైశ్చ యుధ్యతో హృది కశ్చన॥ 7-157-11(51916)
యది సర్వేణ సైన్యేన గుప్తో మాం యోధయిష్యసి।
తథాపి న వ్యథా కాచిత్త్వయి స్యాన్మమ కౌరవ॥ 7-157-12(51917)
యుద్ధసారేణ వాక్యేన అసతాం సంమతేన చ।
నాహం భీషయితుం శక్యః క్షత్రవృత్తే స్థితస్త్వయా॥ 7-157-13(51918)
యది తేఽస్తి యుయుత్సాఽద్య మయా సహ నరాధిప।
నిర్దయో నిశితైర్బాణైః ప్రహర ప్రహరామి తే॥ 7-157-14(51919)
హతో భూరిశ్రవా వీరస్తవ పుత్రో మహారథః।
శలశ్చైవ మహారాజ భ్రాతృవ్యసనకర్షితః॥ 7-157-15(51920)
త్వాం చాప్యద్య వధిష్యామి సహపుత్రం సబాంధవం।
తిష్ఠేదానీం రణే యత్తః కౌరవోఽసి మహారథః॥ 7-157-16(51921)
యస్మిందానం దమః శౌచమహింసా హీర్ధృతిః క్షమా।
అనపాయాని సర్వాణి నిత్యం రాజ్ఞి యుధిష్ఠిరే॥ 7-157-17(51922)
మృదంగకేతోస్తస్య త్వం తేజసా నిహతః పురా।
సకర్ణసౌబలః సంఖ్యే వినాశముపయాస్యసి॥ 7-157-18(51923)
శపేఽహం కృష్ణచరణైరిష్టాపూర్తేన చైవ హ।
యది త్వాం ససుతం పాపం న హన్యాం యుధి రోషితః॥ 7-157-19(51924)
అపయాస్యసి చోత్త్యక్త్వా రణం ముక్తో భవిష్యసి॥ 7-157-20(51925)
ఏవమాభాష్య చాన్యోన్యం క్రోధసంరక్తలోచనౌ।
ప్రవృత్తౌ శరసంపాతం కర్తుం పురుషసత్తమౌ॥ 7-157-21(51926)
తతో రథసహస్రేణ నాగానామయుతేన చ।
దుర్యోధనః సోమదత్తం పరివార్య వ్యవస్థితః॥ 7-157-22(51927)
శకునిశ్చ సుసంక్రుద్ధః సర్వశస్త్రభృతాం వరః।
పుత్రపౌత్రైః పరివృతో భ్రాతృభిశ్చేంద్రవిక్రమైః।
శ్యాలస్తవ మహాబాహుర్వజ్రసంహననో యువా॥ 7-157-23(51928)
సాగ్రం శతసహస్రం తు హయానాం తస్య ధీమతః।
సోమదత్తం మహేష్వాసం సమంతాత్పర్యరక్షత॥ 7-157-24(51929)
రక్ష్యమాణశ్చ బలిభిశ్ఛాదయామాస సాత్యకిం।
తం ఛాద్యమానం విశిఖైర్దృష్ట్వా సన్నతపర్వభిః॥ 7-157-25(51930)
ధృష్టద్యుంనోఽభ్యయాత్క్రుద్ధః ప్రగృహ్య మహతీం చమూం।
`అభ్యరక్షన్మహాబాహుః సాత్వతం సత్యవిక్రమం'॥ 7-157-26(51931)
చండవాతాభిసృష్టానాముదధీనామివ స్వనః।
ఆసీద్రాజన్బలౌఘానామన్యోన్యమభినిఘ్నతాం॥ 7-157-27(51932)
వివ్యాధ సోమదత్తస్తు సాత్వతం నవభిః శరైః।
సాత్యకిర్నవభిశ్చైనమవధీత్కురుపుంగవం॥ 7-157-28(51933)
సోఽతివిద్ధో బలవతా సమరే దృఢధన్వినా।
రథోపస్థం సమాసాద్య ముమోహ గతచేతనః॥ 7-157-29(51934)
తం విమూఢం సమాలక్ష్య సారథిస్త్వరయాఽన్వితః।
అపోవాహ రణాద్వీరం సోమదత్తం మహారథం॥ 7-157-30(51935)
తం విసంజ్ఞం సమాలక్ష్య యుయుధానశరార్దితం।
అభ్యద్రవత్తతో ద్రోణో యదువీరజిఘాంసయా॥ 7-157-31(51936)
తమాయాంతమభిప్రేక్ష్య యుధిష్ఠిరపురోగమాః।
పరివవ్రుర్మహాత్మానం పరీప్సంతో యదూత్తమం॥ 7-157-32(51937)
తతః ప్రవవృతే యుద్ధం ద్రోణస్య సహ పాండవైః।
బలేరివ సురైః పూర్వం త్రైలోక్యజయకాంక్షయా॥ 7-157-33(51938)
తతః సాయకజాలేన పాండవానీకమావృణోత్।
భారద్వాజో మహాతేజా వివ్యాధ చ యుధిష్ఠిరం॥ 7-157-34(51939)
సాత్యకిం దశభిర్బాణైర్వింశత్యా పార్షతం శరైః।
భీమసేనం చ నవభిర్నకులం పంచభిస్తథా॥ 7-157-35(51940)
సహదేవం తథాఽష్టాభిః శతేన చ శిఖండినం।
ద్రౌపదేయాన్మహాబాహుః పంచభిః పంజభిః శరైః॥ 7-157-36(51941)
విరాటం మత్స్యమష్టాభిర్ద్రుపదం దశభిః శరైః।
యుధామన్యుం త్రిభిః షడ్భిరుత్తమౌజసమాహవే।
అన్యాంశ్చ సైనికాన్విద్వ్వా యుధిష్ఠిరముపాద్రవత్॥ 7-157-37(51942)
తే వధ్యమానా ద్రోణేన పాండుపుత్రస్య సైనికాః।
ప్రాద్రవన్వై భయాద్రాజన్సార్తనాదా దిశో దశ॥ 7-157-38(51943)
కాల్యమానం తు తత్సైన్యం దృష్ట్వా ద్రోణేన ఫల్గునః।
కించిదాగతసంరంభో గురుం పార్థోఽభ్యయాద్ద్రుతం॥ 7-157-39(51944)
దృష్ట్వా ద్రోణం తు బీభత్సుమభిధావంతమాహవే।
సన్న్యవర్తత తత్సైన్యం పునర్యౌధిష్ఠిరం బలం॥ 7-157-40(51945)
తతో యుద్ధమభూద్భూయో భారద్వాజస్య పాండవైః॥ 7-157-41(51946)
ద్రోణస్తవ సుతై రాజన్సర్వతః పరివారితః।
వ్యధమత్పాండుసైన్యాని తూలరాశిమివానలః॥ 7-157-42(51947)
తం జ్వలంతమివాదిత్యం దీప్తానలసమద్యుతిం।
రాజన్ననిశమత్యంతం దృష్ట్వా ద్రోణం శరార్చిషం॥ 7-157-43(51948)
మండలీకృతధన్వానం తపంతమివ భాస్కరం।
దహంతమహితాన్సైన్యే నైనం కశ్చిదవారయత్॥ 7-157-44(51949)
యోయో హి ప్రముఖే తస్య తస్థౌ ద్రోణస్య పురూషః।
తస్యతస్య శిరశ్ఛిత్త్వా యయుర్ద్రోణశరాః క్షితిం॥ 7-157-45(51950)
ఏవం సా పాండవీ సేనా వధ్యమానా మహాత్మనా।
ప్రదుద్రావ పునర్భీతా పశ్యతః సవ్యసాచినః॥ 7-157-46(51951)
సంప్రభగ్నం బలం దృష్ట్వా ద్రోణేన నిశి భారత।
గోవిందమబ్రవీజ్జిష్ణుర్గచ్ఛ ద్రోణరథం ప్రతి॥ 7-157-47(51952)
తతో రజతగోక్షీరకుందేందుసదృశప్రభాన్।
చోదయామాస దాశార్హో హయాంద్రోణరథం ప్రతి॥ 7-157-48(51953)
భీమసేనోఽపి తం దృష్ట్వా యాంతం ద్రోణాయ ఫల్గునం।
స్వసారథిమువాచేదం ద్రోణానీకాయ మాం వహ॥ 7-157-49(51954)
సోఽపి తస్య వచః శ్రుత్వా విశోకోఽవహయద్వయాన్।
పృష్ఠతః సత్యసంధస్య జిష్ణోర్భరతసత్తమ॥ 7-157-50(51955)
తౌ దృష్ట్వా భ్రాతరౌ యత్తౌ ద్రోణానీకమభిద్రుతౌ।
పాంచాలాః సృంజయా మాత్స్యాశ్చేదికారూశకోసలాః।
అన్వగచ్ఛన్మహారాజ కేకయాశ్చ మహారథాః॥ 7-157-51(51956)
తతో రాజన్నభూద్వోరః సంగ్రామో రోమహర్షణః॥ 7-157-52(51957)
బీభత్సుర్దక్షిణం పార్శ్వముత్తరం చ వృకోదరః।
మహద్భ్యాం రథబృందాభ్యాం బలం జగృహతుస్తవ॥ 7-157-53(51958)
తౌ దృష్ట్వా పురుషవ్యాఘ్రౌ భీమసేనధనంజయౌ।
ధృష్టద్యుంనోఽభ్యయాద్రాజన్సాత్యకిశ్చ మహాబలః॥ 7-157-54(51959)
చండవాతాభిపన్నానాముదధీనామివ స్వనః।
ఆసీద్రాజన్బలౌఘానాం తదాఽన్యోన్యమభిఘ్నతాం 7-157-55(51960)
సౌమదత్తివధాత్క్రుద్ధో దృష్ట్వా సాత్యకిమాహవే।
ద్రౌణిరభ్యద్రవద్రాజన్వధాయ కృతనిశ్చయః॥ 7-157-56(51961)
తమాపతంతం సంప్రేక్ష్య శైనేయస్య రథం ప్రతి।
భైమసేనిః సుసంక్రుద్ధః ప్రత్యమిత్రమవారయత్॥ 7-157-57(51962)
కార్ష్ణాయసం మహాఘోరమృక్షచర్మపరిచ్ఛదం।
మహాంతం రథమాస్థాయ త్రింశన్నల్వాంతరాంతరం॥ 7-157-58(51963)
విక్షిప్తయంత్రసన్నాహం మహామేఘౌఘనిఃస్వనం।
యుక్తం గజనిభైర్వాహైర్న హయైర్నాపి వారణైః॥ 7-157-59(51964)
విక్షిప్తపక్షచరణవివృతాక్షేణ కూజతా।
ధ్వజేనోచ్ఛ్రితదండేన గృధ్రరాజేన రాజితం॥ 7-157-60(51965)
లోహితార్ద్రపతాకం తు ఆంత్రమాలావిభూషితం।
అష్టచక్రసమాయుక్తమాస్థాయ విపులం రథం॥ 7-157-61(51966)
శూలముద్గరధారిణ్యా శైలపాదపహస్తయా।
రక్షసాం ఘోరరూపాణామక్షౌహిణ్యా సమావృతః॥ 7-157-62(51967)
తముద్యతమహాచాపం నిశాంయ వ్యథితా నృపాః।
యుగాంతకాలసమయే దండహస్తమివాంతకం॥ 7-157-63(51968)
తతస్తం గిరిశృంగాభం భీమరూపం భయావహం।
దంష్ట్రాకరాలోగ్రముఖం శంకుకర్ణం మహాహనుం॥ 7-157-64(51969)
ఊర్ధ్వకేశం విరూపాక్షం దీప్తాస్యం నింనితోదరం।
మహాశ్వభ్రగలద్వారం కిరీటచ్ఛన్నమూర్ధజం॥ 7-157-65(51970)
త్రాసనం సర్వభూతానాం వ్యాత్తాననభివాంతకం।
వీక్ష్య దీప్తమివాయాంతం రిపువిక్షోభకారిణం॥ 7-157-66(51971)
తముద్యతమహాచాపం రాక్షసేంద్రం ఘటోత్కచం।
భయార్దితా ప్రచుక్షోభ పుత్రస్య తవ వాహినీ।
వాయునా క్షోభితావర్తా గంగేవోర్ధ్వతరంగిణీ॥ 7-157-67(51972)
ఘటోత్కచప్రయుక్తేన సింహనాదేన భీషితాః।
ప్రసుస్రువుర్గజా మూత్రం వివ్యథుశ్చ నరా భృశం॥ 7-157-68(51973)
తతోఽశ్మవృష్టిరత్యర్థమాసీత్తత్ర సమంతతః।
సంధ్యాకాలాధికబలైః ప్రయుక్తా రాక్షసైః క్షితౌ॥ 7-157-69(51974)
ఆయసాని చ చక్రాణి భుశుండ్యః ప్రాసతోమరాః।
పతంత్యవిరతాః శూలాః శతఘ్న్యః పట్టసాస్తథా॥ 7-157-70(51975)
తదుగ్రమతిరౌద్రం చ దృష్ట్వా యుద్ధం నరాధిపాః।
తనయాస్తవ కర్ణశ్చ వ్యథితాః ప్రాద్రవందిశః॥ 7-157-71(51976)
తత్రైకోఽస్త్రబలశ్లాఘీ ద్రౌణిర్మానీ న వివ్యథే।
వ్యధమచ్చ శరైర్మాయాం ఘటోత్కచవినిర్భితాం॥ 7-157-72(51977)
విహతాయాం తు మాయాయామమర్షీ స ఘటోత్కచః।
విససర్జ శరాన్ఘోరాంస్తేఽశ్వత్థామానమావిశన్।
భుజంగా ఇవ వేగేన వల్మీకం క్రోధమూర్చ్ఛితాః॥ 7-157-73(51978)
తే శరా రుధిరాక్తాంగా భిత్త్వా శారద్వతీసుతం।
వివిశుర్ధరణీం శీఘ్రా రుక్మపుంఖాః శిలాశితాః॥ 7-157-74(51979)
అశ్వత్థామా తు సంక్రుద్ధో లఘుహస్తః ప్రతాపవాన్।
ఘటోత్కచమభిక్రుద్ధం బిభేద దశభిః శరైః॥ 7-157-75(51980)
ఘటోత్కచోఽతివిద్ధస్తు ద్రోణపుత్రేణ మర్మసు।
చక్రం శతసహస్రారమగృహ్ణాద్వ్యథితో భృశం॥ 7-157-76(51981)
క్షురాంతం బాలసూర్యాభం మణివజ్రవిభూషితం।
అశ్వత్థాంని స చిక్షేప భైమసేనిర్జిఘాంసయా॥ 7-157-77(51982)
వేగేన మహతా గచ్ఛద్విక్షిప్తం ద్రౌణినా శరైః।
అభాగ్యస్యేవ సంకల్పస్తన్మోఘమపతద్భువి॥ 7-157-78(51983)
ఘటోత్కచస్తతస్తూర్ణం దృష్ట్వా చక్రం నిపాతితం।
ద్రౌణిం ప్రాచ్ఛాదయద్బాణైః స్వర్భానురివ భాస్కరం॥ 7-157-79(51984)
ఘటోత్కచసుతః శ్రీమాన్భిన్నాంజనచయోపమః।
రురోధ ద్రౌణిమాయాంతం ప్రభంజనమివాద్రిరాట్॥ 7-157-80(51985)
పౌత్రేణ భీమసేనస్య శరైరంజనపర్వణా।
బభౌ మేఘేన ధారాభిర్గిరిర్మేరురివావృతః॥ 7-157-81(51986)
అశ్వత్థామా త్వసంభ్రాంతో రుద్రోపేంద్రేంద్రవిక్రమః।
ధ్వజమేకేన బాణేన చిచ్ఛేదాంజనపర్వణః॥ 7-157-82(51987)
ద్వాభ్యాం తు రథయంతారౌ త్రిభిశ్చాస్య త్రివేణుకం।
ధనురేకేన చిచ్ఛేద చతుర్భిశ్చతురో హయాన్॥ 7-157-83(51988)
విరథస్యోద్యతం హస్తాద్ధేమబిందుభిరాచితం।
విశిఖేన సతీక్ష్ణేన ఖంగమస్య ద్విధాఽకరోత్॥ 7-157-84(51989)
గదా హేమాంగదా రాజంస్తూర్ణం హైడింబిసూనునా।
భ్రాంయోత్క్షిప్తాశరైఃసాపి ద్రౌణినాభ్యాహతాఽపతత్॥ 7-157-85(51990)
తతోఽంతరిక్షముత్ప్లుత్య కాలమేఘ ఇవోన్నదన్।
వవర్షాంజనపర్వా స ద్రుమవర్షం నభస్తలాత్॥ 7-157-86(51991)
తతో మాయాధరం ద్రౌణిర్ఘటోత్కచసుతం దివి।
మార్గణైరభివివ్యాధ ధనం సూర్య ఇవాంశుభిః॥ 7-157-87(51992)
సోఽవతీర్య పురస్తస్థౌ రథే హేమవిభూషితే।
మహీగత ఇవాత్యుగ్రః శ్రీమానంజనపర్వతః॥ 7-157-88(51993)
తమయస్మయవర్మాణం ద్రౌణిర్భీమాత్మజాత్మజం।
జఘానాంజనపర్వాణం మహేశ్వర ఇవాంధకం॥ 7-157-89(51994)
అథ దృష్ట్వా హతం పుత్రమశ్వత్థాంనా మహాబలం।
ద్రౌణేః సకాశమభ్యేత్య రోషాత్ప్రస్ఫురితాధరః॥ 7-157-90(51995)
ప్రాహ వాక్యమసంభ్రాంతో వీరం శారద్వతీసుతం।
దహంతం పాండవానీకం వనమగ్నిమివోచ్ఛ్రితం॥ 7-157-91(51996)
ఘటోత్కచ ఉవాచ। 7-157-92x(4682)
తిష్ఠతిష్ఠ న మే జీవంద్రోణపుత్ర గమిష్యసి।
త్వామద్య నిహనిష్యామి క్రౌంచమగ్నిసుతో యథా॥ 7-157-92(51997)
అశ్వత్థామోవాచ। 7-157-93x(4683)
గచ్ఛ వత్స సహాన్యైస్త్వం యుధ్యస్వామరవిక్రమ।
న హి పుత్రేణ హైడింబ పితా న్యాయ్యః ప్రబాధితుం॥ 7-157-93(51998)
కామం ఖలు న రోషో మే హైడింబే విద్యతే త్వయి।
కిం తు రోషాన్వితో జంతుర్హన్యాదాత్మానమప్యుత॥ 7-157-94(51999)
సంజయ ఉవాచ। 7-157-95x(4684)
శ్రుత్వైతత్క్రోధతాంరాక్షః పుత్రశోకసమన్వితః।
అశ్వత్థామానమాయస్తో భైమసేనిరభాషత॥ 7-157-95(52000)
కిమహం కాతరో ద్రౌణే పృథగ్జన ఇవాహవే॥
యన్మాం భీషయసే వాగ్భిరసదేతద్వచస్తవ॥ 7-157-96(52001)
భీమాత్ఖలు సముత్పన్నః కురూణాం విపులే కులే।
పాండవానామహం పుత్రః సమరేష్వనివర్తినాం॥ 7-157-97(52002)
రక్షసామధిరాజోఽహం దశగ్రీవసమో బలే।
తిష్ఠతిష్ఠ న మే జీవంద్రోణపుత్ర గమిష్యసి॥ 7-157-98(52003)
యుద్ధశ్రద్ధామహం తేఽద్య వినేష్యామి రణాజిరే॥ 7-157-99(52004)
ఇత్యుక్త్వా క్రోధతాంరాక్షో రాక్షసః సుమహాబలః।
ద్రౌణిమభ్యద్రవత్క్రుద్ధో గజేంద్రమివ కేసరీ॥ 7-157-100(52005)
రథాక్షమాత్రైరిషుభిరభ్యవర్షద్ధటోత్కచః।
రథినామృషభం ద్రౌణిం ధారాభిరివ తోయదః॥ 7-157-101(52006)
శరవృష్టిం శరైర్ద్రౌణిరప్రాప్తాం తాం వ్యశాతయత్।
తతోంతరిక్షే బాణానాం సంగ్రామోఽన్య ఇవాభవత్॥ 7-157-102(52007)
అథాస్త్రసంమర్దకృతైర్విస్ఫులింగైస్తదా బభౌ।
విభావరీముఖే వ్యోమ ఖద్యోతైరివ చిత్రితం॥ 7-157-103(52008)
నిశాంయ నిహతాం మాయాం ద్రౌణినా రణమానినా।
ఘటోత్కచస్తతో మాయాం ససర్జాంతర్హితః పునః॥ 7-157-104(52009)
సోఽభవద్గిరిరత్యుచ్చః శిఖరైస్తరుసంకటైః।
శూలప్రాసాసిముసలజలప్రస్రవణో మహాన్॥ 7-157-105(52010)
తమంజనగిరిప్రఖ్యం ద్రౌణిర్దృష్ట్వా మహీధరం।
ప్రపతద్భిశ్చ బహుభిః శస్త్రసంఘైర్న వివ్యథే॥ 7-157-106(52011)
తతో హసన్నివ ద్రౌణిర్వజ్రమస్త్రముదైరయత్।
స తే నాస్త్రైణ శైలేంద్రః క్షిప్తః క్షిప్రం వ్యనశ్యత॥ 7-157-107(52012)
తతః స తోయదో భూత్వా నీలః సేంద్రాయుధో దివి।
అశ్మవృష్టిభిరత్యుగ్రో ద్రౌణిమాచ్ఛాదయద్రణే॥ 7-157-108(52013)
అథ సంధాయ వాయవ్యమస్త్రమస్త్రవిదాం వరః।
వ్యధమద్ద్రోణతనయో నీలమేఘం సముత్థితం॥ 7-157-109(52014)
స మార్గణగణైర్ద్రౌణిర్దిశః ప్రచ్ఛాద్య సర్వశః।
శతం రథసహస్రాణాం జఘాన ద్విపదాం వరః॥ 7-157-110(52015)
స దృష్ట్వా పునరాయాంతం రథేనాయతకార్ముకం।
ఘటోత్కచమసంభ్రాంతం రాక్షసైర్బహుభిర్వృతం॥ 7-157-111(52016)
సింహశార్దూలసదృశైర్మత్తద్విరదవిక్రమైః।
గజస్థైశ్చ రథస్థైశ్చ వాజిపృష్ఠగతైరపి॥ 7-157-112(52017)
వికృతాస్యశిరోగ్రీవైర్హిడింబానుచరైః సహ।
పౌలస్త్యైర్యాతుధానైశ్చ తామసైశ్చేంద్రవిక్రమైః॥ 7-157-113(52018)
నానాశస్త్రధరైర్వీరైర్నానాకవచభూషణైః।
మహాబలైర్భీమరవైః సంరంభోద్వృత్తలోచనైః॥ 7-157-114(52019)
ఉపస్థితైస్తతో యుద్ధే రాక్షసైర్యుద్ధదుర్మదైః।
విషణ్ణమభిసంప్రేక్ష్య పుత్రం తే ద్రౌణిరబ్రవీత్॥ 7-157-115(52020)
తిష్ఠ దుర్యోధనాద్య త్వం న కార్యః సంభ్రమస్త్వయా।
సహైభిర్భ్రాతృభిర్వీరైః పార్థివైశ్చేంద్రవిక్రమైః॥ 7-157-116(52021)
నిహనిష్యాంయమిత్రాంస్త న తవాస్తి పరాజయః।
సత్యం తే ప్రతిజానామి పర్యాశ్వాసయ వాహినీం॥ 7-157-117(52022)
దుర్యోధన ఉవాచ 7-157-118x(4685)
న త్వేతదద్భుతం మన్యే యత్తే మహదిదం మనః।
అస్మాసు చ పరా భక్తిస్తవ గౌతమినందన॥ 7-157-118(52023)
సంజయ ఉవాచ। 7-157-119x(4686)
అశ్వత్థామానముక్త్వైవం తతః సౌబలమబ్రవీత్।
వృతం రథసహస్రేణ హయానాం రణశోభినాం॥ 7-157-119(52024)
షష్ట్యా రథసహస్రైశ్చ ప్రయాహి త్వం ధనంజయం।
కర్ణశ్చ వృషసేనశ్చ కృపో నీలస్తథైవ చ॥ 7-157-120(52025)
ఉదీచ్యాః కృతవర్మా చ పురుమిత్రః సుతాపనః।
దుఃశాసనో నికుంభశ్చ కుండభేదీ పరాక్రమః॥ 7-157-121(52026)
పూరంజయో దృఢరథః పతాకీ హేమకంపనః।
శల్యారుణీంద్రసేనాశ్చ సంజయో విజయో జయః॥ 7-157-122(52027)
కమలాక్షః పరక్రాథీ జయవర్మా సుదర్శనః।
ఏతే త్వామనుయాస్యంతి పత్తీనామయుతాని షట్॥ 7-157-123(52028)
జహి భీమం యమౌ చోభౌ ధర్మరాజం చ మాతుల।
అసురానివ దేవేంద్రో జయాశా మే త్వయి స్థితా॥ 7-157-124(52029)
దారితాంద్రౌణినా బాణైర్భృశం విక్షతవిగ్రహాన్।
జహి మాతుల కౌంతేయానసురానివ పావకిః॥ 7-157-125(52030)
సంజయ ఉవాచ। 7-157-126x(4687)
ఏవముక్తో యయౌ శీఘ్రం పుత్రేణ తవ సౌబలః।
పిప్రీషుస్తే సుతాన్రాజందిధక్షుశ్చైవ పాండవాన్॥ 7-157-126(52031)
అథ ప్రవవృతే యుద్ధం ద్రౌణిరాక్షసయోర్మృధే।
విభావర్యాం సుతుములం శక్రప్రహ్లాదయోరివ॥ 7-157-127(52032)
తతో ఘటోత్కచో బాణైర్దశభిర్గౌతమీసుతం।
జఘానోరసి సంక్రుద్ధౌ విషాగ్నిప్రతిమైర్దృఢైః॥ 7-157-128(52033)
స తైరభ్యాహతో గాఢం శరైర్భీమసుతేరితైః।
చచాల రథమధ్యస్థో వాతోద్ధూత ఇవ ద్రుమః॥ 7-157-129(52034)
భూయశ్చాంజలికేనాథ మార్గణేన మహాప్రభం।
ద్రౌణిహస్తస్థితం చాపం చిచ్ఛేదాశు ఘటోత్కచః॥ 7-157-130(52035)
తతోఽన్యద్ద్రౌణిరాదయ ధనుర్భారసహం మహత్।
వవర్ష విశిఖాంస్తీక్ష్ణాన్వారిధారా ఇవాంబుదః॥ 7-157-131(52036)
తతః శారద్వతీపుత్రః ప్రేషయామాస భారత।
సువర్ణపుంఖాంఛత్రుఘ్నాన్ఖచరాన్ఖచరం ప్రతి॥ 7-157-132(52037)
తద్బాణైరర్దితం యూథం రక్షసాం పీనవక్షసాం।
సింహైరివ బభౌ మత్తం గజానామాకులం కులం॥ 7-157-133(52038)
విధంయ రాక్షసాన్బాణైః సాశ్వసూతరథద్విపాన్।
దదాహ భగవాన్వహ్నిర్భూతానీవ యుగక్షయే॥ 7-157-134(52039)
స దగ్ధ్వాఽక్షౌహిణీం బామైర్నైర్ఋతీం రురుచే నృప।
పురేవ త్రిపురం దగ్ధ్వా దివి దేవో మహేశ్వరః॥ 7-157-135(52040)
యుగాంతే సర్వభూతాని దగ్ధ్వేవ వసురుల్బణః।
రరాజ జయతాం శ్రేష్ఠో ద్రోణపుత్రస్తవాహితాన్॥ 7-157-136(52041)
తతో ఘటోత్కచః క్రుద్ధో రక్షసాం భీమకర్మణాం।
ద్రౌణిం హతేతి మహతీం చోదయామాస తాం చమూం॥ 7-157-137(52042)
ఘటోత్కచస్య తామాజ్ఞాం ప్రతిగృహ్యాథ రాక్షసాః।
దంష్ట్రోజ్జ్వలా మహావక్త్రా ఘోరరూపా భయానకాః॥ 7-157-138(52043)
వ్యాత్తాననా ఘోరజిహ్వాః క్రోధతాంరేక్షణా భృశం।
సింహనాదేన మహతా నాదయంతో వసుంధరాం॥ 7-157-139(52044)
హంతుమభ్యద్రవంద్రౌణిం నానాప్రహరణాయుధాః।
శక్తీః శతఘ్నీః పరిఘానశనీః శూలపట్టశాన్॥ 7-157-140(52045)
ఖంగాన్గదాభిండిపాలాన్ముసలాని పరశ్వథాన్।
ప్రాసానసీంస్తోమరాంశ్చ కణపాన్కంపనాంఛితాన్॥ 7-157-141(52046)
స్థూలాన్భుశుండ్యశ్మగదాస్థూణాన్కార్ష్ణ్యాయసాంస్తథా।
ముద్గరాఁశ్చ మహాఘోరాన్సమరే శత్రుదారణాన్॥ 7-157-142(52047)
ద్రౌణిమూర్ధన్యసంత్రస్తా రాక్షసా భీమవిక్రమాః।
చిక్షిపుః క్రోధతాంరాక్షాః శతశోఽథ సహస్రశః॥ 7-157-143(52048)
తచ్ఛస్త్రవర్షం సుమహద్ద్రోణపుత్రస్య మూర్ధని।
పతమానం సమీక్ష్యాఽథ యోధాస్తే వ్యథితాఽభవన్॥ 7-157-144(52049)
ద్రోణపుత్రస్తు విక్రాంతస్తద్వర్షం ఘోరముచ్ఛ్రితం।
శరైర్విధ్వంసయామాస వజ్రకల్పైః శిలాశితైః॥ 7-157-145(52050)
తతోఽన్యైర్విశిఖైస్తూర్ణం స్వర్ణపుంఖైర్మహామనాః।
నిజఘ్నే రాక్షసాంద్రౌణిర్దివ్యాస్త్రప్రతిమంత్రితైః॥ 7-157-146(52051)
తద్బాణైరర్దితం యూథం రక్షసాం పీనవక్షసాం।
సింహైరివ బభౌ మత్తం గజానామాకులం కులం॥ 7-157-147(52052)
తే రాక్షసాః సుసంక్రుద్ధా ద్రోణపుత్రేణ తాడితాః।
క్రుద్ధాః స్మ ప్రాద్రవంద్రౌణిం జిఘాంసంతో మహాబలః॥ 7-157-148(52053)
తత్రాద్భుతమిమం ద్రౌణిర్దర్శయామాస విక్రమం।
అశక్యం కర్తుమన్యేన సర్వభూతేషు భారత॥ 7-157-149(52054)
యదేకో రాక్షసీం సేనాం క్షణాద్ద్రౌణిర్మహాస్త్రవిత్।
దదాహ జ్వలితైర్బాణై రాక్షసేంద్రస్య పశ్యతః॥ 7-157-150(52055)
స హత్వా రాక్షసానీకం రరాజ ద్రౌణిరాహవే।
యుగాంతే సర్వభూతాని సంవర్తక ఇవానలః॥ 7-157-151(52056)
తం దహంతమనీకాని శరైరాశీవిషోపమైః।
తేషు రాజసహస్రేషు పాండవేయేషు భారత॥ 7-157-152(52057)
నైనం నిరీక్షితుం కశ్చిదశక్నోద్ద్రౌణిమాహవే।
ఋతే ఘటోత్కచాద్వీరాద్రాక్షసేంద్రాన్మహాబలాత్॥ 7-157-153(52058)
స పునర్భరతశ్రేష్ఠ క్రోధాదుద్ధాంతలోచనః।
తలం తలేన సంహత్య సందశ్య దశనచ్ఛదం॥ 7-157-154(52059)
స్వ సూతమబ్రవీత్క్రుద్ధో ద్రోణపుత్రాయ మాం వహ।
స యయౌ ఘోరరూపేణ సుపతాకేన భాస్వతా॥ 7-157-155(52060)
ద్వైరథం ద్రోణపుత్రేణ పునరప్యరిసూదనః।
స వినద్య మహానాదం సింహవద్భీమవిక్రమః॥ 7-157-156(52061)
చిక్షేపావిద్ధ్య సంగ్రామే ద్రోణపుత్రాయ రాక్షసః।
అష్టఘంటాం మహాఘోరామశనిం దేవనిర్మితాం॥ 7-157-157(52062)
తామవప్లుత్య జగ్రాహ ద్రౌణిర్న్యస్య రథే ధనుః।
చిక్షేప చైనాం తస్యైవ స్యందనాత్సోఽవప్లుప్లువే॥ 7-157-158(52063)
సాశ్వసూతధ్వజం యానం భస్మ కృత్వా మహాప్రభా।
వివేశ వసుధాం భిత్త్వా సాఽశనిర్భృశదారుణా॥ 7-157-159(52064)
ద్రౌణేస్తత్కర్మ దృష్ట్వా తు సర్వభూతాన్యపూజయన్।
యదప్లుత్య జగ్రాహ ఘోరాం శంకరనిర్మితాం॥ 7-157-160(52065)
ధృష్టద్యుంనరథం గత్వా భైమసేనిస్తతో నృప।
ధనుర్ఘోరం సమాదాయ మహదింద్రాయుధోపమం।
ముమోచ నిశితాన్బాణాన్పునర్ద్రౌణేర్మహోరసి॥ 7-157-161(52066)
ధృష్టద్యుంనస్త్వసంభ్రాంతో ముమోచాశీవిషోపమాన్।
సువర్ణపుంఖాన్విశిఖాంద్రోణపుత్రస్య వక్షసి॥ 7-157-162(52067)
తతో ముమోచ నారాచాంద్రౌణిస్తాంశ్చ సహస్రశః।
తావప్యగ్నిశిఖప్రఖ్యైర్జుఘ్నతుస్తస్య మార్గణాన్॥ 7-157-163(52068)
అతితీవ్రం మహద్యుద్ధం తయోః పురుషసింహయోః।
యోధానం ప్రీతిజననం ద్రౌణేశ్చ భరతర్షభ॥ 7-157-164(52069)
తతో రథసహస్రేణ ద్విరదానాం శతైస్త్రిభిః।
షడ్భిర్వాజిసహస్రైశ్చ భీమస్తం దేశమాగమత్॥ 7-157-165(52070)
తతో భీమాత్మజం రక్షో ధృష్టద్యుంనం చ సానుగం।
అయోధయత ధర్మాత్మా ద్రౌణిరక్లిష్టవిక్రమః॥ 7-157-166(52071)
తత్రాద్భుతతమం ద్రౌణిర్దర్శయామాస విక్రమం।
అశక్యం కర్తుమన్యేన సర్వభూతేషు భారత॥ 7-157-167(52072)
నిమేషాంతరమాత్రేణ సాశ్వసూతరథద్విపాం।
అక్షౌహిణీం రాక్షసానాం శితైర్బాణైరశాతయత్॥ 7-157-168(52073)
మిషతో భీమసేనస్య హైడింబేః పార్షతస్య చ।
యమయోర్ధర్మపుత్రస్య విజయస్యాచ్యుతస్య చ॥ 7-157-169(52074)
ప్రగాఢమంజోగతిభిర్నారాచైరభితాడితాః।
నిపేతుర్ద్విరదా భూమౌ సశృంగా ఇవ పర్వతాః॥ 7-157-170(52075)
నికృత్తైర్హస్తిహస్తైశ్చ విచలద్భిరితస్తతః।
రరాజ వసుధా కీర్ణా విసర్పద్భిరివోరగైః॥ 7-157-171(52076)
క్షిప్తైః కాంచనదండైశ్చ నృపచ్ఛత్రైః క్షితిర్బభౌ।
ద్యౌరివోదితచంద్రార్కా గ్రహాకీర్ణా యుగక్షయే॥ 7-157-172(52077)
ప్రవృద్ధధ్వజమండూకాం భేరీవిస్తీర్ణకచ్ఛపాం॥
ఛత్రహంసావలీజుష్టాం ఫేనచామరమాలినీం॥ 7-157-173(52078)
కంకగృఘ్రమహాగ్రాహాం నైకాయుధఝషాకులాం।
విస్తీర్ణగజపాషాణాం హతాశ్వమకరాకులాం॥ 7-157-174(52079)
రథక్షిప్తమహావప్రాం పతాకారుచిరద్రుమాం।
శరమీనాం మహారౌద్రాం ప్రాసశక్త్యృష్టిడుండుభాం॥ 7-157-175(52080)
మజ్జామాంసమహాపంకాం కబంధావర్జితోడుపాం।
కేశశైవలకల్మాషాం భీరూణాం కశ్మలావహాం॥ 7-157-176(52081)
నాగేంద్రహయయోధానాం శరీరవ్యయసంభవాం।
శోణితౌఘమహాఘోరాం ద్రౌణిః ప్రావర్తయన్నదీం॥ 7-157-177(52082)
యోధార్తరవనిర్ఘోషాం క్షతజోర్మిసమాకులాం।
ప్రయాంతీం సుమహాఘోరాం యమరాష్ట్రమహోదధిం॥ 7-157-178(52083)
నిహత్య రాక్షసాన్బాణైర్ద్రౌణిర్హైడింబిమార్దయత్।
పునరప్యతిసంక్రుద్ధః సవృకోదరపార్షతాన్॥ 7-157-179(52084)
స నారాచగణైః పార్థాంద్రౌణిర్విద్ధా మహాబలః।
జఘాన సురథం నామ ద్రుపదస్య సుతం విభుః॥ 7-157-180(52085)
పునః శత్రుంజయం నామ ద్రుపదస్యాత్మజం రణే।
బలానీకం జయానీకం జయాశ్వం చాభిజఘ్నివాన్॥ 7-157-181(52086)
శ్రుతాహ్వయం చ రాజానం ద్రౌణిర్నిన్యే యమక్షయం।
త్రిభిశ్చాన్యైః శరైస్తీక్ష్ణైః సుపుంఖైర్హేమమాలినం॥ 7-157-182(52087)
జఘాన స పృషధ్రం చ చంద్రసేనం చ మారిష।
కుంతిభోజసుతాంశ్చాసౌ దశభిర్దశ జఘ్నివాన్॥ 7-157-183(52088)
అస్వత్థామా సుసంక్రుద్ధః సంధాయోగ్రమజిహ్మగం।
ముమోచాకర్ణపూర్ణేన ధనుషా శరముత్తమం।
యమదండోపమం ఘోరముద్దిశ్యాశు ఘటోత్కచం॥ 7-157-184(52089)
స భిత్త్వా హృదయం తస్య రాక్షసస్య మహాశరః।
వివేశ వసుధాం శీఘ్రం సపుంఖః పృథివీపతే॥ 7-157-185(52090)
తం హతం పతితం జ్ఞాత్వా ధృష్టద్యుంనో మహారథః।
ద్రౌణేః సకాశాద్రాజేంద్ర వ్యపనిన్యే రథోత్తమం॥ 7-157-186(52091)
తతః పరాఙ్ముఖనృపం సైన్యం యౌధిష్ఠిరం నృప।
పరాజిత్య రణే వీరో ద్రోణపుత్రో ననాద హ।
పూజితః సర్వభూతేషు తవ పుత్రైశ్చ భారత॥ 7-157-187(52092)
అథ శరశతభిన్నకృత్తదేహై--
ర్హతపతితైః క్షణదాచరైః సమంతాత్।
నిధనముపగతైర్మహీ కృతాఽభూ--
ద్గిరిశిఖరైరివ దుర్గమాఽతిరౌద్రా॥ 7-157-188(52093)
తం సిద్ధగంధర్వపిశాచసంఘా
నాగాః సుపర్ణాః పితరో వయాంసి।
రక్షోగణా భూతగణాశ్చ ద్రౌణి--
మపూజయన్నప్సరసః సురాశ్చ॥ ॥ 7-157-189(52094)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి ఘటోత్కచవధపర్వణి చతుర్దశరాత్రియుద్ధే సప్తపంచాశదధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 157 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-157-9 తారేణోచ్చస్వరేణ॥
5-157-19 కృష్ణచరణైః కృష్ణయోశ్చరణైః॥
5-157-40 ద్రోణమభిధావంతం బీభత్సుం దృష్ట్వా యౌధిష్ఠిరం బలం తత్సైన్యం ద్రోణసైన్యంప్రతి పునః సన్న్యవర్తతేతి సంబంధః॥
5-157-58 కార్ష్ణాయసం తీక్ష్ణలోహమయం॥
5-157-59 న హయైర్నాపి వారణైర్గజైః కింతు పిశాచైః॥
5-157-93 గచ్ఛ వత్సేతి పుత్రేణేతి చ భీమసేనసంబంధాత్।
ప్రబాధితుం మనః--ఖేదముత్పాదయితుం॥
5-157-94 ఆత్మానమపి హన్యాత్కిము పుత్రమతో జీవనార్థీ త్వం నివర్తస్వేతి భావః॥
5-157-95 ఆయస్తః కోపితః॥
5-157-132 శారద్వతీ కృపీ। కచరాన్బాణాన్।
ఖచరం రాక్షసం॥
5-157-136 వసురుల్బణః అగ్నిః ప్రలయకాలికః॥
5-157-157 సప్తపంచాశదధికశతతమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.